قالب تونل لاینینگ

قالب تونل از دو جزء اصلی پوسته و ارابه تشکیل شده‌است. پوسته از سگمنت‌هائی تشکیل شده است که معمولاً عرض آن‌ها 1/5 متر می‌باشد. قالب دال قوسی تونل، قالب تاج و قالب‌های جداره، گلبرگ‌های قالب نامیده پوسته بر روی ارابه سوار می‌شود.

ارابه بر روی ریل در جهت طولی تونل حرکت می‌نماید و امکان بتن ریزی در مراحل بعدی را فراهم می‌سازد. با توجه به مکانیزم باز و بسته شدن قالب‌‎‌های تونل می‌توان آن را به دو گروه تقسیم بندی نمود:

قالب‌های هیدرولیکی
قالب‌های مکانیکی
در قالب‌های هیدرولیکی باز و بسته شدن سگمنت‌های قالب‌با استفاده از جک‌های هیدرولیکی و در قالب‌های مکانیکی با استفاده از جک‌های دستی یا روغنی انجام می‌پذیرد. به دلیل سنگین بودن سگمنت‌ها معمولاً در مقاطع بزرگ از سیستم هیدرولیک استفاده می‌گردد. جک هیدرولیکی به کار رفته در پایه‌های ارابه امکان تنظیم قالب در موقعیت مورد نظر و همچنین نشست و جداسازی قالب را پس از بتن ریزی فراهم می‌سازد. همچنین جهت باز و بسته کردن گلبرگ‌ها از جک‌های هیدرولیکی استفاده می‌گردد. در مقاطع کوچک به دلیل صرفه اقتصادی و فضای محدود از سیستم‌های مکانیکی استفاده می‌گردد.

پس از هر مرحله بتن‌ریزی، ابتدا گلبرگ‌ها توسط جک‌های کناری جمع شده و سپس مجموعه پوسته توسط جک‌های پایه نشست می‌نماید. ارابه با حرکت بر روی ریل به موقعیت جدید انتقال میابد و پس از روغن کاری ورق رویه به جهت سهولت در جداسازی قالب از بتن، در ارتفاع مورد نظر تنظیم می‌گردد.

قالب تونل باید به گونه‌ای ساخته شود که در اثر تکرار استفاده از آن کارائی خود را از دست ندهد. سهولت در امر باز و بسته کردن و جابجائی طولی و عرضی از دیگر ویژگی‌های قالب تونل می‌باشد.

چرخ‌های خود کششی و یا مکانیکی به کار رفته در ارابه حرکت قالب بر روی ریل‌ها و پیش روی قالب جهت بتن ریزی مرحله بعد را فراهم می‌سازد. طول قالب عمدتاً 6، 9 و یا 12 متر می‌باشد که از اتصال سگمنت‌ها و ارابه توسط پیچ و مهره تشکیل می‌گردد.

طراحی و محاسبات قالب تونل با توجه به فشار وارد بر جداره قالب بر اساس شرایط گوناگون از جمله قطر تونل، ضخامت بتن، محدودیت‌های اجرائی، عبور و مرور وسایل نقلیه مورد نیاز، شکل مقطع و سایر عوامل صورت می‌پذیرد.